Rozwój dziecka w wieku przedszkolnym
- Dziecko staje się szczuplejsze, jego sylwetka wydłuża się oraz rozrasta się część twarzowa głowy;
- Zachodzą istotne zmiany w systemie nerwowym: postępuje mielinizacja włókien nerwowych, wytwarzają się nowe połączenia między neuronami, następuję wzrost produkcji chemicznych neuroprzekaźników, wzrasta synchronizacja pracy różnych pól mózgu. Zmiany te prowadzą do zwiększania sprawności w kierowaniu uwagą, umożliwiają refleksję nad własnym zachowaniem i sprzyjają skutecznemu rozwiązywaniu problemów przez dziecko;
- Zwiększa się wyraźnie harmonia, płynność i rytmiczność ruchów. Pojawiają się osiągnięcia w zakresie samoobsługi;
- Coraz lepiej są rozpoznawalne kształty przedmiotów, figur geometrycznych oraz liter – dziecko potrafi je coraz dokładniej odzwierciedlać. Zwiększa się zdolność rozróżniania barw i odcieni. Wzrasta wrażliwość w zakresie słuchu muzycznego i fonematycznego;
- Polepsza się orientacja w otoczeniu. Dziecko zdobywa orientację w większych przedziałach czasu, coraz lepiej ujmuje kolejność zdarzeń. Polepsza się także orientacja w przestrzeni, doskonali się językowe opisywanie przestrzeni;
- Zwiększa się pojemność dziecięcej pamięci. Zauważa się występowanie w zachowaniu dzieci czynności prestrategicznych;
- Rozwijają się takie czynności myślowe jak, szeregowanie i klasyfikowanie;
- Rozwijają się obrazy umysłowe jak pewne formy kopii rzeczywistości. Najwcześniej powstają reprodukcyjne obrazy rzeczy, zaś najpóźniej rozwijają się antycypacyjne obrazy przekształceń;
- Dziecko przedszkolne jest zdolne do rozumowania przyczynowo-skutkowego. Najlepiej rozwiązuje problemy w sferze sensoryczno-motorycznej i percepcyjno-wyobrażeniowej. Sprawiają mu natomiast trudności problemy prezentowane w płaszczyźnie werbalnej;
- Rozwija się funkcja symboliczna. Dziecko opanowuje systemy symboliczne i doskonali posługiwanie się nimi, co znajduje wyraz w rozwoju zabawy symbolicznej i rysunku;
- Następuje rozkwit dziecięcych teorii umysłu – dziecko rozróżnia przekonania na temat rzeczywistości od samej rzeczywistości, odróżnia myślenie od innych form aktywności; dostrzega, że przekonania poszczególnych osób dotyczące tego samego elementu rzeczywistości mogą różnić się między sobą; rozumie kłamstwa, żarty i metafory;
- Rozwija się słownik, dziecko tworzy neologizmy. Rozwija się kompetencja narracyjna; bogaci się struktura opowiadania, zaznacza się wyraźny schemat kompozycyjny w opowiadanej przez dziecko historii. Doskonalą się również umiejętności konwersacyjne dziecka: uczy się ono uwzględniać punkt widzenia odbiorcy, słuchać i analizować wypowiedzi partnera;
- Dziecko rozumie emocje własne i innych osób. Reguluje ekspresję własnych emocji. Umie mówić o przeżyciach. Potrafi ocenić przyczyny reakcji emocjonalnych oraz przewidzieć zachowania związane z wyrażanymi przez inne osobami emocjami. Potrafi manipulować przeżyciami innych osób. Rozwijają się uczucia związane z samooceną, np. duma;
- W zabawie dziecko poznaje role społeczne, nawiązuje interakcje z rówieśnikami, uczy się reguł zachowania i je przestrzega. W tym okresie tworzą się pierwsze dziecięce przyjaźnie. Rozwijają się prospołeczne zachowania, np. empatia. Występują zachowania negatywne, np. agresja;
- Dziecko przedszkolne jest realistą moralnym;
- Rozwija się osobowość dziecka. Ustala się tożsamość płciowa. Dziecko staje się zdolne do samokontroli, co przejawia się w powstrzymywaniu od natychmiastowego działania i ujawniania emocji, planowaniu działań, dostosowywaniu do poleceń, próśb. Rozwija się obraz własnej osoby – pojawia się samoocena.